Clara met monstrans

Nexus conferentie 2009

Nexus conferentie (een mix van kunst, filosofie, sociale wetenschappen en religie) in het Muziektheater in Amsterdam over tolerantie en fundamentalisme.

De inspiratie voor de conferentie was de negentiende eeuwse opera "La Juive" van Halévy, een liefdesdrama over de inquisitie, haat tussen joden en christenen, over passie en offer.  Het was voor mij de eerste conferentie met een politiek onderwerp sinds ik in 1995 bij "On Violence" was, waar Jacques Derrida sprak. 

           

Toen ik op mijn stoel zat, helemaal vooraan, realiseerde ik me met een schok hoe de wereld veranderd is sindsdien. Theo van Gogh en Pim Fortuyn vermoord, de Twin Towers verwoest. Meer fundamentalisme, meer radicale standpunten, meer racisme en antisemitisme.

Jonathan Sachs, opperrabijn van het Britse Gemenebest, gaf de key note lezing. Een zeer geleerde rabbi, maar wel een échte rabbi die sprak vanuit zijn geloof. Hij gaf een religieuze verdediging van de vrijheid van meningsuiting. Spreken en argumenteren vanuit je geloof is zeer ongebruikelijk in universitaire kringen buiten theologische faculteiten.

         

Na de lezing waren er drie gesprekken tussen wetenschappers en kunstenaars. Op de foto hieronder is Moshe Halbertal te zien. Sprak over (zelf)opoffering, een belangrijk thema in de grote godsdiensten, hoe nobel dat is, maar vooral welke destructieve kanten dit heeft: doden van anderen (zelfmoordterrorisme), of of doorgaan met een oorlog 'omdat er al zoveel soldaten gedood zijn' (sacrifice for the wrong reasons). Grote godsdiensten stellen opoffering tegenover egoïsme. "Geef mij maar egoïsme," verzuchtte Moshe Halbertal, "lang zo gevaarlijk niet." 

         

Leon Wieseltier (rechts), literatuurcriticus en schrijver in debat met de marxistische Slavoj Zizek (links), over zijn opmerking: "Achter ieder etnische zuivering schuilt een dichter."



Pierre Audi is de regiseur van de opera La Juive. Hij is Libanees, vertelde waarom hij daar is weggegaan, hoe hij niet kon werken in de conflictueuze situatie. Audi vertelde ook hoe hij er bij de totstandkoming van de opera uitdrukkelijk voor heeft gezorgd dat de opera geen hedendaags politiek verhaal is geworden over palestijnen door het conflict aan te zetten tussen de godsdiensten in de opera. Hij wilde er een veellagig verhaal van maken waarin het drama van opera, het kunstwerk serieus genomen werd, en ook de kijkers, die hun eigen interpretatie kunnen kiezen. 

          

Tot mijn verbazing heb ik van kwart over negen tot kwart voor zes op het puntje van mijn stoel gezeten.
Tags: