February 22nd, 2021

Krokussen en ZeroCovid

Vorige week liep ik een rondje om de plas in het Haarlemmermeerse bos. We hadden het schaatsweekend net achter de rug met de donkerblauwe wijde ijsvlaktes en het plezier dat het gaf. Even pauze van de lockdown en iedereen blij. Die dag was het druilerig en de sneeuw was helemaal weg. Het was ook de dag waarop economen een herstelplan voor Nederland introduceerden: Herstel.nl. Met grote posters in lichtbakken werd het plan aangekondigd. Niemand kon het ontlopen. In het plan werden kwetsbaren en gezonde mensen gescheiden, zo kon Nederland op 1 maart opengaan. Onethisch en onhaalbaar. Uitzichtloos. Ik werd er somber van.



Mijn oog viel op krokussen aan de rand van het modderige pad. Lang en puntig, kwetsbaar en toch krachtig als een pijl staken ze omhoog. Februari is de periode in het jaar van Brigid, godin en Ierse heilige. Waar Brigid loopt smelt de sneeuw en in haar voetstappen komen de vroege lentebloemen omhoog. In Ierland zorgde Brigid voor melk en boter voor de armen. Haar koeien gaven zoveel melk, dat alle emmers in Leinster overliepen en er een heel meer van melk ontstond. En rond haar feestdag op 1 februari, zegt men, is de dauw op velden en bomen genezend voor zieken. Net toen ik de krokussen zag, herinnerde ik me de strategie van ZeroCovid, of NoCovid. Ik proefde het woord op mijn tong, ZeroCovid.

In het scenario van ZeroCovid streef je er naar om zo snel mogelijk naar nul besmettingen te gaan en dat zo te houden. Wanneer er geen besmettingen meer zijn gaat alles open en is er grote vrijheid. Zodra er weer besmettingen geconstateerd worden, al zijn het er maar vier, dan worden die onmiddellijk aangepakt met de strengste maatregelen die maar mogelijk zijn. ZeroCovid wordt bereikt door fijnmazig bron- en contactonderzoek en tijdelijke vrijheidsbeperkende maatregelen, waaronder eventueel verplichte quarantaine met steun van de overheid, door reisrestricties en sluiting van grenzen.

De ZeroCovid strategie wordt succesvol gevolgd in Nieuw-Zeeland, Zuid-Korea, Australië, Vietnam Taiwan, IJsland en China. In Taiwan waren in september grote feesten en evenementen. Het virus was verdwenen. Toen het in januari weer opdook werden onmiddellijk maatregelen genomen. In Nieuw Zeeland is het virus een zes maanden weggeweest. Er waren met Oud en Nieuw grote festivals, de grootste met wel 20.000 deelnemers. Maar toen in januari 2021 een gezin met een kind in Auckland besmet was met de Britse variant, besloot men tot de strengst mogelijke lockdown en moesten de twee miljoen inwoners van de stad drie dagen thuis blijven. Ook daarna volgden maatregelen, maar ze waren er binnen een maand vanaf.

We hebben een hoge viruscirculatie. Aan de Nederlandse manier van bestrijden kleven grote nadelen. Ingrijpen is om kwetsbaren te beschermen en de zorg niet te overbelasten, vaccinatie moet uitkomst bieden. Die hoge viruscirculatie heeft een groot aantal zieken, doden en Long Covid patiënten tot gevolg. Mensen uit de hoge risicogroepen moeten zich gedurende lange tijd isoleren. Werknemers voelen zich onveilig op het werk. Kinderen brengen het virus van school mee naar huis en moeten er mee leven als ouders of grootouders heel ziek worden of overlijden. In onderzoek van de Australische denktank Lowy Institute naar het succes van de bestrijding van de pandemie, staat Nederland op de 75ste plaats (van 98 landen).

En dan is de grote schade voor de economie. In landen met een ZeroCovid strategie gaat het beter met de volksgezondheid dan bij ons. Er zijn minder doden en zieken, maar ook hun economie doet het beter. Winst voor volksgezondheid blijkt winst voor economie. En iedereen is veilig. Last but not least, het virus kan niet tot een ernstiger variant muteren bij ZeroCovid, omdat er geen besmettingen zijn.

Een van de grootste uitdagingen van ZeroCovid is, hoe je mensen meekrijgt met zulke strenge maatregelen en het beperken van rechten. Voor landen waar het virus bedwongen werd, betekenen strenge maatregelen een snelle route naar vrijheid, baanbehoud, geen doden en zieken. Dat is wat waard. Voor ons betekenen strenge maatregelen tot nog toe modderen zonder perspectief op verbetering. Devi Sridhar, professor of Global Public Health uit Edinburgh in Schotland, draaide in New York mee met een Covid advies groep, Ze vertelde dat ze in New York drie dingen deden die ervoor zorgden dat mensen meewerkten. Ze betaalden mensen gul als ze thuis moesten blijven in quarantaine. Ze boden ook praktische hulp aan: ze lieten de hond uit, zorgden voor medicijnen als die nodig waren en haalden boodschappen. Ze deden alles om je leven beter te maken. En als derde boden ze hotelkamers aan. Wanneer iemand uit een huishouden besmet was en de rest in het huis niet, kon die ene persoon in een hotel.

Er zijn inmiddels organisaties die expertise ontwikkeld hebben over ZeroCovid en hoe je dat kunt bereiken. Professor Yaneer Bar-Yam, president van het New England Complex Systems richtte End Coronavirus op om kennis te bundelen en informatie te bieden aan overheid en grass-root communities. Vicky van der Togt, een Nederlandse Long Covid patiënt, startte in Nederland het internationale Zero Covid Alliance.

Nederland is geen eiland zoals Nieuw Zeeland of Taiwan. Hugo de Jonge wrijft het ons steeds weer in als ZeroCovid ter sprake komt. Als we willen gaan voor ZeroCovid is het nodig om samen te werken met andere landen. Op 9 januari verscheen er in de Lancet een artikel van wetenschappers die pleiten voor een gezamenlijke Europese aanpak. Zij gaan er vanuit dat we er met vaccinatie alleen niet komen. Het duurt nog maanden duren voor iedereen gevaccineerd is, er kunnen dus nog veel infectie golven komen, en het is niet duidelijk of immuniteit door het vaccin langer duurt dan twee jaar. Ze schreven een strategiepaper en presenteerden een toolbox. Op 15 februari stond een opiniestuk over dit initiatief in de Volkskrant. Steeds meer landen overwegen een ZeroCovid beleid: Denemarken, Schotland, Ierland en Duitsland.

Mensen die een oplossing wilen vinden voor deze crisis, bijvoorbeeld omdat ze het grote lijden van cliënten zien zoals geestelijk verzorgers, kennen maar één alternatief: versoepeling. ZeroCovid is onbekend. Maar het is er echt. In veel landen. En daar hebben ze het goed. Daarom breng ik het in, overal waar ik denk dat het gehoor kan vinden en overwogen zal worden.

Krokussen zijn voorbode van de lente. Een kus op het koude land. Een voetstap van Brigid. De lange dunne krokussen herinneren me aan perspectief, aan een manier om uit de coronacrisis te komen, fel en scherp. Op naar ZeroCovid, naar 0 besmettingen. Veiligheid en vrijheid voor iedereen.