December 1st, 2015

Visie, droom pioniersplan Hartegoed

Wij werken vanuit het geloof dat wij hoeders zijn van Christus. Wij dragen hem verder: zijn leven, zijn lijden en het wonder van de opstanding. Dat doen op onze open handen. En we delen hem in ons werk als het brood dat hij is, gebroken, kwetsbaar en open. Wij zijn als het ware zoals: Mary, Mother of the Eucharist. Je ziet het beeld hieronder.


Christus komt niet onbemiddeld tot ons. Hij is ons overgeleverd door mensen in een lange lijn van teksten, rituelen, beelden, woorden, en ook via daden van barmhartigheid. Die zijn steeds ontsprongen in een bepaalde context waarin mensen met elkaar samenleefden. Zo ontstonden steeds nieuwe vormen. Deze aanpassingen houden de traditie levend en relevant. Onze context is die van mensen die zich aangetrokken voelen tot nieuwe spiritualiteit.

Wij starten deze pioniersplek omdat we merken dat nieuwe spirituelen uit veel bronnen inspiratie putten. Wij hopen dat onze traditie ook zo’n bron van empowerment kan zijn. Het doel van het project is mensen in achterstandssituaties, die zich aangetrokken voelen tot nieuwe spiritualiteit bij te staan om inhoudelijke bezinning op hun leven mogelijk te maken. Ook willen we hen een plek bieden om tot zichzelf te komen, te rouwen en te vieren op een manier die bij hen past. Verder zullen we gemeenschapsvorming stimuleren, omdat dit een versterkend effect heeft voor wat we wensen te bereiken. We hopen bij mensen uit deze groep meer zelfvertrouwen, minder stress, minder eenzaamheid, meer in verbinding met zichzelf en een positievere blik op de eigen omstandigheden te bewerkstelligen. Met ons doel van empowerment door spiritualiteit sluiten wij aan bij een praktische gebruik van spiritualiteit aan, die past bij deze groep.

Kerk en de christelijke traditie komen niet onmiddellijk in het vizier bij nieuwe spirituelen. Ze voelen zich meestal niet aangesproken door hoe kerkelijke gemeenschappen in traditie (inhoud en vorm) functioneren. Er is ook weerstand tegen het instituut kerk. Wij proberen vormen te vinden die hen aanspreken. Daar zullen dan wel andere taal en vormen voor ontwikkeld moeten worden. Met Hartegoed proberen we de bronnen van christelijk geloof te verbinden met wat deze mensen aanspreekt. Daarom ook staan we open voor andere spirituele bronnen en tradities. We slaan een brug naar hedendaagse spiritualiteit. Daarnaast denken we dat nieuwe spirituelen ons, de kerk iets te bieden hebben: thema’s die niet ons blikveld liggen en ons kunnen verrijken, een hernieuwde blik op eigen waardevol gedachtengoed, rituelen en gewoonten, die niet meer in onze aandacht komen.

Om nieuwe vormen te vinden is het noodzakelijk om oude los te laten. De notie van de trouvaille is daar behulpzaam bij. ‘Trouvaille’ is het Franse woord voor vondst, een toevallige vondst. Het betekent ook: een ontdekking of een plotselinge ‘inval’, onberedeneerbaar en verrassend. De trouvaille zelf is een woordspel: er zit het woord ‘gat’ in: ‘trou’ in het Frans, een woord dat raakt aan gemis en verlies. Het klinkt als ‘trop’ teveel, van meer dan je verwacht. Het concept komt André Breton, een surrealist uit het begin van de vorige eeuw. Hij loopt over de vlooienmarkt van Parijs loopt en vindt daar zomaar spullen, waar hij door verrast wordt, die hij waardevol vindt, het zijn andere vondsten dan waar hij naar op zoek was. Om die vondsten te kunnen doen, moet hij ‘verliezen’, loslaten naar wat hij op zoek was.

Het vinden van een trouvaille zou je in een pioniersplek een messiaans moment kunnen noemen, een ontmoeting met de messias in onverwachte vorm. Omdat de vondst niet is wat je zoekt en ook niet wat je verwacht, is die eerste instantie onherkenbaar als Christus. Dit is het onvoorspelbare, spannende en griezelige voor ons en alle betrokkenen bij deze pioniersplek: om los te laten en om iets anders te vinden dan we dachten. Christus tegen te komen op plekken, in vormen, bij mensen en in rituelen waarin we dat niet verwacht hadden.

Daarom hebben naast het beeld van Mary, Mother of the Eucharist, iets anders, iets wilders nodig wat ons leiden en bezielen kan op deze pioniersreis, en waarmee we Christus kunnen hoeden. Dat is de Ierse heilige Brigid van Kildare. Het verhaal gaat dat ze geboren werd bij zonsopgang, op de drempel van het huis, op de grens tussen binnen en buiten. Men zegt dat zij dezelfde naam kreeg als de heidense godin Brigid. Zo verbindt Brigid twee werelden. Dat doen wij ook. We slaan een brug tussen de kerk en de wereld van de nieuwe spirituelen.

Toen Brigid geboren werd, schoot een pilaar van vuur naar de hemel, zo wordt verteld. Ze wordt wel afgebeeld met een vlam op haar hoofd die omhoog streeft. Eeuwenlang hielden de zusters van de kloosterorde van Kildare dag en nacht een vuur brandend, als nieuw licht van Christus. De feestdag van Brigid is op 1 februari. Dit is het moment waarna het licht sterker wordt en de zaden in de aarde gaat verwarmen. Het is het prille begin van de lente midden in de winter. En het is het moment in het jaar waarop het mysterie en het onzichtbare van het geloven centraal staat. Brigid heeft iets onvoorspelbaars. Toen ze haar abdij wilde bouwen en de koning van Leinster geen land wilde geven, vroeg Brigid hem of ze een stukje land mocht ter grootte van haar mantel. De koning stemde toe, want ach, hoe groot is een mantel? Vier van haar zusters namen een punt van haar mantel en renden in vier richtingen, zover als genoeg was voor de abdij. We zien Brigid als een wilde incarnatie van Christus, die we nodig hebben in ons werk.

Zo willen wij geloof overdragen, als hoeders van Christus, geïnspireerd door de messiaanse trouvaille en bezield door de heilige Brigid.

Uit het pioniersplan voor Hartegoed, november 2015