June 24th, 2011

Clara met monstrans

De kerkleraressenjurk

“Trauma’s hebben de neiging zich te herhalen”, zei een vriendin laatst. Die zin is regelmatig door mijn hoofd gegaan bij het maken van de kerkleraressenjurk voor de Nacht van de Theologie, een galabijeenkomst voor theologen, die dit jaar voor het eerst gehouden werd. Op mijn veertiende deed ik mee aan een speurtocht van Scouting met het thema India. We moesten ons daarvoor verkleden in oosterse stijl. Toen ik aankwam, bleken de meisjes zich eigenlijk niet verkleed te hebben. Als enige had ik een harembroek aan en een oosters topje. Net verkeerd.  

Liturgische kleding van predikanten is op een coupenaadje na, unisex. Tot mijn verbazing was de prijs die uitgeloofd zou worden op de Nacht van de Theologie dat ook. Er was maar één prijs, terwijl mannen en vrouwen toch heel verschillend gekleed gaan. Ik nam mij voor vrouwelijke theologen letterlijk zichtbaar te maken, te laten zien dat die al eeuwen zijn. Zo ontstond de kerkleraressenjurk: een trouwjurk uit de kringloopwinkel met afbeeldingen van de drie officiële kerkleraressen uit de katholieke kerk: Catharina van Siena, Theresia van Avila en Theresia van Lisieux.

De kerkleraressen gingen voor me leven door de afbeeldingen die door mijn handen gingen, portretten en scènes uit hun leven, gedrukt op katoenen lapjes met een hete strijkbout. Kerkleraressen zijn stuk voor stuk doorzetters: Catharina van Siena haalde de paus van Avignon naar Rome. Theresia van Avila reisde heel Spanje door om kloosters te stichten en Theresia van Lisieux ging naar de paus om te vragen of ze al op haar vijftiende in mocht treden. Het zijn werkers met een groot geloof en ook met een heleboel overgave. Catharina opende haar borst en ontving het hart van Jezus. Theresia van Avila liet haar hart door hem doorsteken. Dat raakte me, die combinatie van doorzetten en vrouwelijke ontvankelijkheid. En dat tweede, die gelovige ontvankelijkheid, gevoel voor mysterie, dat kunnen we wel gebruiken in mijn deel van de kerk, rationeel als die is.

“Gaat iedereen verkleed?” vroeg een collega, een dag van te voren. Mijn hart zonk. “We doen net of het heel normaal is,” zei mijn man, toen we samen de tuin inliepen, waar het feest begon en ik de jurk droeg. De eerste die ik zag draaide zich half lachend van me af en pakte zijn mobiel: “om er giechelend over te twitteren”, beeldde ik mij in. Maar dat was dan ook. Mensen lachten vriendelijk of gaven me een compliment over de jurk. Er was zelfs iemand die hem op de foto wilde zetten. Anderen zagen er ook heel mooi uit, met prachtige avondjurken. Mijn hoop was dat ik de jurk zou vergeten en dat de anderen dat ook zouden doen. Dat gebeurde niet. Daar was de jurk te bijzonder voor. Mijn angst was dat het precies hetzelfde zou gaan als toen bij Scouting. Dat gebeurde ook niet. Het was anders dan vroeger. Ik was weliswaar ‘the odd one out’ met de jurk, maar ik hoorde er toch helemaal bij. De jurk was geen barrière. Ik heb gezellig zitten praten. Trauma’s hebben de neiging zich te herhalen. Dat is niet voor niets. Dan is er de kans om ze op te lossen.

Volg de link voor detailfoto's van de de afbeeldingen van de kerkleraressen en informatie waar die vandaan komen: kerkleraressenjurk 
Foto: Franke de Jong