Clara met monstrans

Het gebed van Frida Kahlo

Vandaag is het de geboortedag van Frida Kahlo (6 juli 1907 - 13 juli 1954), een schilderes uit Mexico. Ze kreeg polio toen ze 6 werd en droeg haar hele leven lange rokken haar ene been te verbergen, dat dunner was gebleven. Op haar 18e kreeg ze een ongeluk. Een trolley reed tegen de bus reed waarmee zij van school naar huis ging.

Het was een ernstig ongeluk. Haar rug en enkel zouden niet meer genezen en ze kon geen kinderen meer krijgen. Ze leed pijn, onderging talloze operaties en moest vaak maanden in bed liggen. Frida Kahlo schildert haar eigen leven: “Ik schilder mezelf omdat ik zo vaak alleen ben en omdat ikzelf het onderwerp ben dat ik het beste ken.” Haar fysieke pijn en ook haar emotionele lijden zijn een belangrijk onderdeel van haar werk.

Frida Kahlo verzamelde op aanraden van haar echtgenoot Diego Rivera, waar ze jaren mee getrouwd was, ex-voto’s en hing die in haar huis. Ze had er meer dan 1000. Frida nam ze zelfs mee uit kerken en hing die thuis op . Ex-voto’s zijn tastbare dankzeggingen voor een genezing, die bij een altaar in kerken hangen. Ze behoren tot de folk art van Mexico. Ze werden geïntroduceerd door de Spanjaarden en namen een heel eigen vorm aan. Eerst was het alleen een afbeelding van een heilige of Maria geschilderd op blik. Later werden deze afbeeldingen verhalender. De ziekte of het ongeluk werden erop afgebeeld en je ziet meestal iemand die bidt om genezing. Altijd zie je in het groot en helder van kleur de heilige tot wie gebeden is en waaraan de genezing wordt toegeschreven. Onderop staat een inscriptie met daarop een beschrijving van de gebeurtenis en het dankgebed voor de genezing. Ex-voto’s zijn niet duur of mooi, werden bijna nooit ondertekend, maar zijn vaak heel persoonlijk, omdat ieder ziekbed of ongeluk verschilt. De opdracht voor een ex-voto komt meestal van degene die genezen was of van familieleden.

Hieronder zie je een ex-voto, die Frida Kahlo gevonden heeft of gekocht. Ze vond hem sprekend lijken op een potloodschets die ze had gemaakt van haar ongeluk. Ze heeft hem een beetje bijgeschilderd om het nog meer te laten lijken: haar karakteristieke wenkbrauwen. In de handgeschreven tekst laat zij haar ouders de Vrouwe van Smarten bedanken: “De heer en mevr Guillermo Kahlo en Mathilde C. de Kahlo zeggen dank aan Onze Vrouwe van Smarten voor het redden van hun dochter Frida van het ongeluk dat plaatsvond in 1925 op de hoek van Cuahutemiozin en Calzada de Tlalpah.”

Frida_kahlo

Ik vraag me af waarom Frida Kahlo ex-voto’s verzamelde. Folk art was mode in haar tijd, dat kan zeker een reden zijn geweest. Maar dan nog, waarom juist ex-voto’s? Ze werd de hele dag aangekeken door honderden patiënten die genezen waren en werd omringd door talloze heiligen die dit tot stand gebracht hadden. Daar zit iets wreeds in, want ze had het overleefd, maar geheel genezen was ze niet. Ik denk dat het een ambivalente manier van omgaan was met het ongeluk dat haar getroffen had. Een ernstig spel met verdriet en boosheid vanwege haar lot waar de schilderijtjes haar aan herinnerden: zij wel, ik niet. Maar ook een spel met hoop op nog meer heilig ingrijpen. Haar eigen gebed om genezing werd versterkt door al die gebeden die aan de muur hingen, tot al die verschillende heiligen. Zoveel gebed in haar huis en zoveel heiligen die geïntervenieerd hadden. Daar kon God toch niet aan voorbijgaan.

Voor de website en Facebookpagina van Noorderlicht Breda